الشيخ محمد الصادقي الطهراني
19
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
اينجا اگر مكلف در دستيابى بهاين گرايش درست و پابرجا خودكفا شده است كه چه بهتر ، و گرنه بايستى از آگاهان و شرعمداران عقيدتى شايسته كمك بگيرد ، نه بگونهى تقليدى ، بلكه با براهينى كه براى او قانع كننده باشد ، و اين خود اجتهاد و استنباطى است تفصيلى - ولى باواسطه - كه همچون اجتهاد بىواسطه براى گرايش شايستهى عقيدتى كافى است . و اين بايدها و نبايدها چه در لزوم اجتهاد عقيدتى ، و چه در بررسى سهگانه در مسائل فرعى ، اينها هم هرگز تقليدى نيستند ، زيرا همهى آنها بر مبانى صحيح و بر پايههاى فطرى و عقلى و فهم انسانى استوارند ، و اينجا بر شرعمداران لازم است كه اينگونه بايدها و نبايدها را براى ديگران با دليل و برهان به خوبى روشن سازند ، كه نارسائيهاى قصورى و يا تقصيرى آنها را بر طرف سازند . مسألهى 8 - پيرامون اجتهاد يا تقليد و يا بالاخره احتياط ، دو آيهى قرآنى سورههاى « نَحْل » و « زُمَر » زيربناى تمامى مسائل مورد كاوش و پرسشاند ، كه : « وَ ما أرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إلَّا رِجالًا نُوحِىإلَيْهِمُ فَاسْألُوا أهْلَ الذِّكْرِ إنْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُون . بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ انْزَلْنا إلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلناسِ ما نُزِّلَ إلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونْ » ( سورهى نحل ، آيات 43 و 44 ) « و ما پيش از تو « اى محمد » هرگز - براى دعوت مردمان - نفرستاديم مگر مردانى را كه بهآنها وحى مىكنيم پس از آگاهان بپرسيد اگر بهگونهاى بودهايد كه نمىتوانيد با ادلهى آشكار و كتابهاى وحى الهى بدانيد ، و اين « ذكر » [ قرآن كريم ] را بر تو « محمد » فرستاديم كه آنچه را براى مردمان فرستادهايم بيانگر باشى و شايد بيانديشند » . و « وَ الَّذِينَ اجْتَنِبُوا الطّاغُوتَ أنْ يَعْبُدُوها و أنابُوا إليِ اللَّه لَهُمُ الْبُشْرى فَبَشِّر ، عِبادِ . الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أحْسَنَهُ أولئكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَأولئكَ هُمْ أولُوْالإلْبابِ » ( سورهى زمر ، آيات 17 و 18 ) « و كسانى كه - بىچون و چرا - از پرستش و پيروى « طاغوت » دورى جستند و بهسوى [ الله ] راه يافتند ، و ( از هر كه و هر چه هست تنها بهسوى او ) با توبه و پوزش از گذشتهها راهى حق شدند ، پس نويد ده بندگان مرا ، آنان كه سخن [ حق ] را